Borsa Terimleri Sözlüğü: 30 Temel Kavram

Borsa dünyasının kendine özgü bir dili vardır. Aşağıda en sık karşılaşacağınız terimleri, gündelik örneklerle açıkladık.

Temel kavramlar

• Endeks: Bir grup hissenin ortalama performansını gösteren gösterge. BIST 100, en büyük 100 şirketi izler.
• Halka arz (IPO): Bir şirketin hisselerini ilk kez borsada satışa sunması.
• Temettü: Şirketin kârından ortaklarına dağıttığı nakit pay.
• Likidite: Bir varlığı hızlıca ve fiyatını fazla bozmadan nakde çevirebilme kolaylığı.
• Lot: Alım satımda kullanılan hisse adedi birimi (genellikle 1 lot = 1 adet).

Analiz terimleri

• F/K oranı (Fiyat/Kazanç): Hisse fiyatının, şirketin hisse başına kârına bölümü. "Bu şirket için 1 TL kâr başına kaç TL ödüyorum?" sorusunun cevabı.
• PD/DD (Piyasa Değeri/Defter Değeri): Şirketin borsadaki değerinin, muhasebe değerine oranı.
• Piyasa değeri: Şirketin tüm hisselerinin toplam değeri (hisse fiyatı × hisse adedi).
• Volatilite: Fiyatın ne kadar oynak olduğu. Yüksek volatilite = sert iniş çıkışlar.
• Temel analiz: Şirketin mali tablolarına, kârına, sektörüne bakarak değer biçme.
• Teknik analiz: Geçmiş fiyat grafiklerinden gelecek yönü tahmin etmeye çalışma.

Piyasa durumu

• Boğa piyasası (bull): Fiyatların genel olarak yükseldiği, iyimser dönem.
• Ayı piyasası (bear): Fiyatların genel olarak düştüğü, karamsar dönem.
• Düzeltme: Yükseliş sonrası %10 civarı geçici geri çekilme.
• Balon: Fiyatların gerçek değerin çok üstüne şiştiği, sürdürülemez durum.

Emir ve işlem

• Alış/Satış (bid/ask): Alıcıların ödemeye razı olduğu en yüksek ve satıcıların istediği en düşük fiyat.
• Piyasa emri: Mevcut en iyi fiyattan hemen al/sat.
• Limit emri: Yalnız belirlediğiniz fiyattan veya daha iyisinden işlem.
• Stop-loss: Zararı sınırlamak için belirli bir fiyata düşünce otomatik satış.
• Spread: Alış ve satış fiyatı arasındaki fark.

Fon terimleri

• Portföy dağılımı: Fonun parasını hangi varlıklara ne oranda yatırdığı.
• Yönetim ücreti: Fon yöneticisinin aldığı, pay fiyatına yansıyan ücret.
• Katılma payı: Fondaki hisseniz.
• Sharpe oranı: Alınan risk başına elde edilen getiri.
• Drawdown: Zirveden dibe yaşanan en büyük kayıp.
• Reel getiri: Enflasyondan arındırılmış gerçek getiri.

Risk kavramları

• Çeşitlendirme: Yumurtaları tek sepete koymamak — riski dağıtmak.
• Sistematik risk: Tüm piyasayı etkileyen, kaçınılamayan risk (kriz, faiz).
• Kaldıraç: Borçla işlem yaparak hem kârı hem zararı büyütme.

Bu terimleri zamanla, pratikle içselleştireceksiniz. Fonkap ile fonları incelerken bu kavramlar somut verilerle karşınıza çıkacak.